Tỉnh Lào Cai hiện có 306 cán bộ, công chức làm công tác tín ngưỡng, tôn giáo. Trong đó, cấp tỉnh có 9 công chức chuyên trách thuộc Phòng Tôn giáo; cấp xã có 297 cán bộ, công chức được phân công thực hiện nhiệm vụ.

Ở cấp xã, cơ cấu phân công gồm một Phó Chủ tịch UBND phụ trách, một Trưởng phòng hoặc Phó Trưởng phòng Văn hóa - Xã hội phụ trách và một công chức Văn hóa - Xã hội trực tiếp thực hiện hoặc kiêm nhiệm. Cách bố trí này tạo đầu mối trách nhiệm tại cơ sở, nhưng phần lớn cán bộ mới tiếp cận lĩnh vực, chưa có nhiều kinh nghiệm quản lý.

Khối lượng công việc không chỉ nằm trong hồ sơ

Cán bộ cấp xã là lực lượng gần nhất với cơ sở tín ngưỡng, tổ chức tôn giáo và người dân. Những vấn đề về địa điểm sinh hoạt, đăng ký sinh hoạt tôn giáo tập trung, lễ hội, đất đai, sửa chữa hoặc xây dựng công trình và bàn giao hồ sơ sau sắp xếp đơn vị hành chính thường xuất hiện trước tiên tại địa bàn.

Quy mô quản lý của tỉnh không nhỏ: 150 chức sắc đã đăng ký hoạt động tôn giáo và 282 điểm, nhóm sinh hoạt tôn giáo tập trung, gồm 191 điểm, nhóm Tin Lành; 73 điểm, nhóm Công giáo và 18 điểm, nhóm Phật giáo. Mỗi tôn giáo và địa bàn lại có đặc điểm tổ chức, sinh hoạt và lịch sử hồ sơ riêng.

Cán bộ cơ sở vì thế không chỉ cần nắm quy trình tiếp nhận thủ tục hành chính, mà còn phải nhận diện đúng tính chất vụ việc, xác định thẩm quyền, trao đổi thuyết phục, báo cáo kịp thời và phối hợp với cơ quan chuyên môn. Nếu việc hướng dẫn chưa đầy đủ hoặc thiếu thống nhất, một nhu cầu chính đáng có thể bị kéo dài; nếu công tác kiểm tra, nắm tình hình chưa kịp thời, vấn đề nhỏ có thể trở nên phức tạp.

Ông Nguyễn Quốc Luận, Giám đốc Sở Dân tộc và Tôn giáo tỉnh Lào Cai kiểm tra, nắm tình hình thực tế tại cơ sở

Từ kiện toàn số lượng đến nâng cao năng lực thực hành

Sau khi hợp nhất tỉnh và tổ chức chính quyền địa phương hai cấp, đội ngũ làm công tác dân tộc, tín ngưỡng, tôn giáo cơ bản đã được kiện toàn. Tuy nhiên, khối lượng công việc lớn, biên chế hạn hẹp và tình trạng kiêm nhiệm nhiều lĩnh vực vẫn ảnh hưởng đến việc nắm tình hình, tham mưu và xử lý một số vấn đề phát sinh ở cơ sở.

Để đáp ứng yêu cầu mới, Sở Dân tộc và Tôn giáo đã ban hành Kế hoạch số 76/KH-SDTTG ngày 13/5/2026 về bồi dưỡng nghiệp vụ công tác tín ngưỡng, tôn giáo cho cán bộ, công chức cấp xã. Theo báo cáo của Sở, ngân sách địa phương bố trí 287 triệu đồng cho nhiệm vụ cải cách hành chính và nâng cao năng lực quản lý nhà nước; trong đó chú trọng tập huấn, bồi dưỡng nghiệp vụ cho cán bộ cấp xã và bảo đảm điều kiện phục vụ chuyên môn.

Để hoạt động bồi dưỡng đi vào thực chất, nội dung tập huấn cần bám sát những tình huống thường gặp như đăng ký sinh hoạt tôn giáo tập trung; hoạt động của chức sắc, chức việc, nhà tu hành; cuộc lễ ngoài cơ sở thờ tự; hồ sơ đất đai, xây dựng; chế độ thông tin, báo cáo và cách phối hợp khi có vụ việc phát sinh.

Cùng với kiến thức pháp luật, cán bộ cần kỹ năng lắng nghe, giải thích và vận động. Sự gần gũi không thay thế cho nguyên tắc, thẩm quyền và quy trình; năng lực thực hành phải kết hợp được giữa hiểu pháp luật, hiểu địa bàn và cách tiếp cận phù hợp với từng đối tượng.

Dữ liệu phải trở thành công cụ của cán bộ cơ sở

Sở cũng chỉ rõ, hạ tầng và ứng dụng chuyển đổi số trong lĩnh vực dân tộc, tín ngưỡng, tôn giáo còn hạn chế; chưa có cơ sở dữ liệu chuyên ngành tập trung. Việc cập nhật, thống kê và tổng hợp số liệu vẫn chủ yếu thực hiện thủ công, ảnh hưởng đến chất lượng dự báo, phân tích tình hình và hiệu quả chỉ đạo, điều hành.

Sau sắp xếp đơn vị hành chính, hồ sơ về chức sắc, chức việc, nhà tu hành, điểm nhóm, cơ sở tín ngưỡng, đất đai, công trình xây dựng và lịch sử giải quyết thủ tục cần được chuẩn hóa để thuận lợi cho việc tra cứu, bàn giao. Dữ liệu đầy đủ sẽ giúp cán bộ mới tiếp cận công việc nhanh hơn, hạn chế đứt gãy thông tin và giảm phụ thuộc vào kinh nghiệm cá nhân.

Sở xác định trong 6 tháng cuối năm sẽ rà soát, cập nhật, số hóa hồ sơ quản lý; khảo sát thực trạng đạo Tin Lành; rà soát đất đai, công trình xây dựng liên quan đến tín ngưỡng, tôn giáo; đồng thời tiếp tục tổ chức các lớp bồi dưỡng nghiệp vụ cho cán bộ cấp xã. Đây là hai hướng công việc có quan hệ trực tiếp: dữ liệu tốt giúp nâng chất lượng tham mưu, còn cán bộ có năng lực mới bảo đảm dữ liệu được cập nhật đúng và sử dụng hiệu quả.

Kết nối thông suốt từ Bộ đến địa bàn

Nâng cao năng lực cán bộ cấp xã không chỉ là nhiệm vụ riêng của địa phương. Hướng dẫn chuyên môn của Trung ương và Bộ Dân tộc và Tôn giáo được Sở cụ thể hóa, truyền đạt thống nhất đến cơ sở; những vướng mắc vượt thẩm quyền được tổng hợp từ xã, báo cáo Sở và kiến nghị cơ quan Trung ương hướng dẫn.

Mạch hướng dẫn - thực hiện - phản hồi thông suốt sẽ giúp cấp xã không phải tự xử lý những vấn đề vượt thẩm quyền, đồng thời cung cấp thêm dữ liệu thực tiễn để cấp tỉnh và Trung ương tiếp tục hoàn thiện chính sách, quy trình nghiệp vụ.

Đội ngũ 297 cán bộ, công chức cấp xã chính là “tuyến đầu” đưa pháp luật về tín ngưỡng, tôn giáo vào cuộc sống. Kiện toàn con người mới là bước khởi đầu. Chất lượng quản lý sẽ được đo bằng khả năng hướng dẫn đúng, giải quyết kịp thời nhu cầu chính đáng, phát hiện sớm vấn đề, bảo đảm quyền tự do tín ngưỡng, tôn giáo và giữ vững ổn định, đoàn kết ngay từ địa bàn.