Nhằm triển khai hiệu quả Nghị quyết số 80-NQ/TW và Nghị quyết số 30/NQ-CP của Chính phủ về Chương trình hành động thực hiện Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị, Bộ Dân tộc và Tôn giáo đã chủ động cụ thể hóa các nhiệm vụ thuộc phạm vi quản lý nhà nước về dân tộc và tôn giáo, gắn mục tiêu phát triển văn hóa với công tác dân tộc, tín ngưỡng, tôn giáo và tổ chức thực hiện theo chức năng, nhiệm vụ của từng cơ quan, đơn vị.

Nghị quyết số 80-NQ/TW: Định hướng chiến lược phát triển văn hóa trong kỷ nguyên mới

Nghị quyết số 80-NQ/TW được ban hành trong bối cảnh đất nước bước vào giai đoạn phát triển mới, quá trình hội nhập quốc tế ngày càng sâu rộng, khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số tác động mạnh mẽ đến đời sống kinh tế - xã hội. Bối cảnh đó vừa mở ra cơ hội tiếp thu tinh hoa văn hóa nhân loại, quảng bá hình ảnh đất nước, con người Việt Nam, vừa đặt ra yêu cầu bảo tồn, phát huy bản sắc văn hóa dân tộc và xây dựng con người Việt Nam phát triển toàn diện.

Nghị quyết khẳng định văn hóa là nền tảng tinh thần của xã hội; là nguồn lực nội sinh quan trọng, động lực to lớn, trụ cột và hệ điều tiết cho sự phát triển nhanh, bền vững của đất nước. Văn hóa không chỉ được nhìn nhận ở phương diện bảo tồn các giá trị truyền thống mà còn được xác định là nguồn lực quan trọng thúc đẩy phát triển trong giai đoạn mới.

Đối với lĩnh vực dân tộc và tôn giáo, Nghị quyết đặt ra các nhiệm vụ về bảo tồn, phát huy giá trị văn hóa truyền thống của đồng bào các dân tộc thiểu số; phát huy giá trị đạo đức, văn hóa tốt đẹp của tín ngưỡng, tôn giáo; xây dựng cộng đồng văn hóa cơ sở giàu bản sắc; bảo đảm bình đẳng trong tiếp cận và thụ hưởng các giá trị văn hóa; tăng cường ứng dụng khoa học, công nghệ và chuyển đổi số trong bảo tồn, phát huy các giá trị văn hóa dân tộc và tôn giáo.

Ngày 24/02/2026, Chính phủ ban hành Nghị quyết số 30/NQ-CP về Chương trình hành động thực hiện Nghị quyết số 80-NQ/TW. Chương trình hành động xác định các nhiệm vụ, giải pháp trọng tâm về đổi mới tư duy phát triển văn hóa, hoàn thiện thể chế, xây dựng con người Việt Nam phát triển toàn diện, đẩy mạnh ứng dụng khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số, bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa dân tộc, phát triển công nghiệp văn hóa và tăng cường hội nhập quốc tế về văn hóa.

Theo Chương trình hành động của Chính phủ, Bộ Dân tộc và Tôn giáo được giao thực hiện các nhiệm vụ liên quan đến phát huy giá trị văn hóa các dân tộc, giá trị đạo đức, văn hóa tốt đẹp của tín ngưỡng, tôn giáo; xây dựng môi trường văn hóa lành mạnh trong vùng đồng bào dân tộc thiểu số và vùng có đạo; đẩy mạnh chuyển đổi số trong lĩnh vực văn hóa dân tộc và tôn giáo; quảng bá hình ảnh cộng đồng 54 dân tộc Việt Nam trong thời kỳ hội nhập.

Chủ động cụ thể hóa nghị quyết thành chương trình hành động và nhiệm vụ cụ thể

Thực hiện Nghị quyết số 80-NQ/TW của Bộ Chính trị và Nghị quyết số 30/NQ-CP của Chính phủ, Đảng ủy Bộ Dân tộc và Tôn giáo ban hành Kế hoạch số 37-KH/ĐU ngày 27/3/2026 về thực hiện Nghị quyết số 80-NQ/TW; Bộ trưởng Bộ Dân tộc và Tôn giáo ban hành Quyết định số 183/QĐ-BDTTG ngày 31/3/2026 phê duyệt Kế hoạch thực hiện Nghị quyết số 30/NQ-CP.

Các kế hoạch này đã cụ thể hóa nhiệm vụ thuộc phạm vi quản lý nhà nước của Bộ theo hướng rõ đơn vị chủ trì, rõ nội dung công việc, rõ thời gian, rõ trách nhiệm và rõ sản phẩm; đồng thời xác định đơn vị phối hợp và chế độ báo cáo. Đây là cơ sở để các cơ quan, đơn vị thuộc và trực thuộc Bộ tổ chức triển khai thống nhất, đồng bộ các mục tiêu, nhiệm vụ phát triển văn hóa theo tinh thần Nghị quyết số 80-NQ/TW.

Công tác quán triệt, tuyên truyền và triển khai thực hiện Nghị quyết số 80-NQ/TW, Nghị quyết số 30/NQ-CP được Bộ và các đơn vị trực thuộc quan tâm ngay từ những tháng đầu năm 2026. Nội dung các nghị quyết được phổ biến, quán triệt đến đội ngũ đảng viên, công chức, viên chức, người lao động; đồng thời được đưa vào chương trình công tác và kế hoạch thực hiện nhiệm vụ của các cơ quan, đơn vị.

Việc tổ chức thực hiện được gắn với chức năng, nhiệm vụ của từng đơn vị, bảo đảm sự thống nhất giữa công tác lãnh đạo của Đảng và hoạt động quản lý nhà nước trong lĩnh vực dân tộc, tín ngưỡng, tôn giáo; qua đó góp phần nâng cao nhận thức về vị trí, vai trò của văn hóa trong phát triển đất nước và trong thực hiện nhiệm vụ chính trị của Bộ.

Xây dựng môi trường văn hóa nhân văn, văn minh

Bên cạnh đó, Bộ Dân tộc và Tôn giáo cũng quan tâm, đẩy mạnh giáo dục đạo đức, văn hóa trong các cơ sở giáo dục trực thuộc, gắn với đặc thù học sinh, sinh viên người dân tộc thiểu số. Các hoạt động mặc trang phục dân tộc, hội thi văn nghệ, xây dựng môi trường học đường văn hóa, văn minh, hiện đại, lành mạnh, đậm đà bản sắc dân tộc được tổ chức, qua đó tạo điều kiện để học sinh, sinh viên tiếp cận và tham gia các hoạt động bảo tồn, phát huy bản sắc văn hóa truyền thống.

Tiết mục văn nghệ do các em học sinh dân tộc thiểu số Trường Phổ thông Vùng cao Việt Bắc biểu diễn

Công tác tuyên truyền, vận động đồng bào dân tộc thiểu số, cộng đồng người có tín ngưỡng, tôn giáo, các tổ chức và cá nhân tôn giáo thực hiện chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước về phát triển văn hóa và xây dựng con người Việt Nam tiếp tục được chú trọng, gắn với tuyên truyền về hệ giá trị văn hóa Việt Nam, hệ giá trị quốc gia, hệ giá trị gia đình và chuẩn mực con người Việt Nam trong thời kỳ mới.

Phát huy vai trò của già làng, trưởng bản, người có uy tín, chức sắc, chức việc tôn giáo trong tuyên truyền, vận động xây dựng đời sống văn hóa, nếp sống văn minh, tiến bộ; giữ gìn thuần phong, mỹ tục; phòng, chống các biểu hiện tiêu cực, hủ tục lạc hậu, mê tín, dị đoan và văn hóa phẩm độc hại.

Các đơn vị của Bộ đang tiếp tục rà soát, phát hiện và tuyên truyền nhân rộng những mô hình phù hợp về xây dựng cộng đồng văn hóa cơ sở giàu bản sắc, sáng - xanh - sạch - đẹp tại vùng đồng bào dân tộc thiểu số và vùng có đạo; đồng thời tôn vinh các điển hình trong giữ gìn bản sắc văn hóa và thực hành tín ngưỡng, tôn giáo lành mạnh.

Đẩy mạnh chuyển đổi số, bảo tồn và phát huy giá trị văn hóa

Bộ đã xây dựng kế hoạch và đang triển khai nhiệm vụ xây dựng cơ sở dữ liệu về dân tộc, tôn giáo, trong đó chú trọng số hóa dữ liệu về văn hóa các dân tộc thiểu số và văn hóa tín ngưỡng, tôn giáo, phục vụ công tác tuyên truyền, quản lý và hoạch định chính sách lâu dài.

Bộ phối hợp với các địa phương, nhất là địa phương vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi, vùng có đạo, tuyên truyền, vận động phát triển các sản phẩm văn hóa, thủ công mỹ nghệ truyền thống; phát huy vai trò chủ thể của đồng bào trong sáng tạo, bảo tồn và phát triển văn hóa cộng đồng.

Theo nhiệm vụ được giao, Bộ tiếp tục phối hợp với Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch và các địa phương trong nghiên cứu, xây dựng, triển khai các nhiệm vụ bảo tồn, phát huy giá trị truyền thống, bản sắc văn hóa tốt đẹp của các dân tộc thiểu số gắn với du lịch và phát triển kinh tế trong kỷ nguyên mới; góp phần quảng bá giá trị văn hóa và hình ảnh cộng đồng các dân tộc Việt Nam.

Đưa giá trị văn hóa thấm sâu vào đời sống cộng đồng

Trong thời gian tới, Bộ Dân tộc và Tôn giáo tiếp tục quán triệt, nghiên cứu Nghị quyết số 80-NQ/TW và Nghị quyết số 30/NQ-CP nhằm nâng cao nhận thức, thống nhất hành động về phát triển văn hóa và con người Việt Nam trong thời kỳ mới; đề cao trách nhiệm của cấp ủy, tổ chức đảng và người đứng đầu trong tổ chức thực hiện.

Tiếp tục nghiên cứu, đề xuất hoàn thiện cơ chế, chính sách về phát triển văn hóa gắn với lĩnh vực dân tộc, tín ngưỡng, tôn giáo; cụ thể hóa các nhiệm vụ phát triển văn hóa và xây dựng con người Việt Nam trong chương trình, kế hoạch công tác, chiến lược, đề án, dự án, văn bản quy phạm pháp luật và chính sách thuộc phạm vi quản lý nhà nước của Bộ.

Công tác giáo dục đạo đức, văn hóa trong các cơ sở giáo dục trực thuộc Bộ tiếp tục được tăng cường, gắn với đặc thù học sinh, sinh viên người dân tộc thiểu số và yêu cầu xây dựng môi trường giáo dục văn hóa, lành mạnh, giàu bản sắc.

Đẩy mạnh tuyên truyền, vận động đồng bào dân tộc thiểu số, cộng đồng người có tín ngưỡng, tôn giáo và các tổ chức tôn giáo thực hiện tốt chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước về phát triển văn hóa và xây dựng con người Việt Nam phát triển toàn diện; giữ gìn, phát huy các giá trị đạo đức, tinh thần đoàn kết, nhân ái, phong tục, tập quán tốt đẹp; xây dựng đời sống văn hóa, nếp sống văn minh, tiến bộ và ý thức thượng tôn pháp luật.

Các hoạt động truyền thông về hệ giá trị văn hóa Việt Nam, hệ giá trị quốc gia, hệ giá trị gia đình và chuẩn mực con người Việt Nam tiếp tục được đẩy mạnh. Hình thức tuyên truyền, vận động được đổi mới, đa dạng hóa, chú trọng truyền thông số và phát huy vai trò của già làng, trưởng bản, người có uy tín, chức sắc, chức việc tôn giáo.

Tiếp tục nghiên cứu, lựa chọn và nhân rộng các mô hình cộng đồng văn hóa cơ sở giàu bản sắc, sáng - xanh - sạch - đẹp tại vùng đồng bào dân tộc thiểu số và vùng có đạo; đồng thời triển khai các chương trình, kế hoạch, đề án được giao về phát huy nhân tố tích cực của văn hóa tín ngưỡng, tôn giáo, quảng bá hình ảnh cộng đồng 54 dân tộc Việt Nam, phát huy giá trị đạo đức, văn hóa tốt đẹp của tín ngưỡng, tôn giáo và phát triển đội ngũ cán bộ, công chức, viên chức người dân tộc thiểu số.

Cùng với đó, tiếp tục nghiên cứu, xây dựng và hoàn thiện cơ sở dữ liệu về dân tộc, tôn giáo, cơ sở dữ liệu về văn hóa dân tộc thiểu số, hướng tới kết nối, chia sẻ với hệ thống dữ liệu văn hóa quốc gia; thiết lập cơ chế phối hợp, định kỳ chia sẻ thông tin với Bộ Văn hóa, Thể thao và Du lịch, các bộ, ngành liên quan và cấp ủy, chính quyền địa phương, bảo đảm việc triển khai các nhiệm vụ thực chất, đồng bộ và hiệu quả.