Tại cuộc họp, báo cáo tóm tắt nội dung Đề án và những vấn đề cần xin ý kiến thành viên Tổ soạn thảo, Phó Vụ trưởng Vụ Hợp tác quốc tế Nguyễn Thị Hải Yến cho biết, mục tiêu tổng quát của Đề án đến năm 2035 là xây dựng và triển khai hiệu quả khuôn khổ hội nhập và hợp tác quốc tế trong lĩnh vực công tác dân tộc theo hướng chủ động, có định hướng chiến lược, gắn chặt với mục tiêu phát triển nhanh và bền vững vùng đồng bào DTTS&MN. Quá trình này nhằm huy động, phân bổ và sử dụng hiệu quả các nguồn lực quốc tế, thúc đẩy chuyển giao tri thức, công nghệ và phương thức phát triển tiên tiến để nâng cao năng lực nội sinh của vùng.

Đề án xác định hội nhập quốc tế được định hướng trở thành động lực quan trọng nhằm thu hẹp khoảng cách phát triển, nâng cao đời sống vật chất và tinh thần của đồng bào DTTS; đồng thời, bảo tồn, phát huy bản sắc văn hóa, củng cố vững chắc “thế trận lòng dân” và bảo đảm an ninh, quốc phòng tại các địa bàn chiến lược. Đề án cũng hướng tới việc nâng cao vai trò, vị thế của Việt Nam tại các diễn đàn quốc tế liên quan đến phát triển bao trùm và quyền của các dân tộc.

Phó Vụ trưởng Vụ Hợp tác quốc tế Nguyễn Thị Hải Yến tóm tắt nội dung Đề án và những vấn đề cần xin ý kiến thành viên Tổ soạn thảo

Để hiện thực hóa định hướng chiến lược trên, Đề án vạch ra các mục tiêu cụ thể theo hai mốc thời gian 2030 và 2035:

Về cơ sở dữ liệu thu hút đầu tư: Đến năm 2030, cơ bản hình thành khuôn khổ cơ sở dữ liệu về hội nhập và hợp tác quốc tế; tiến tới năm 2035 vận hành đồng bộ, hiệu quả hệ thống này từ trung ương đến địa phương, liên kết chặt chẽ với các chương trình phát triển vùng.

Về mở rộng quan hệ đối tác: Đến năm 2030, thiết lập mạng lưới đối tác chiến lược với các quốc gia có kinh nghiệm tương đồng, các tổ chức quốc tế và đối tác phát triển. Đến năm 2035, Việt Nam sẽ tham gia và đóng góp thực chất vào các sáng kiến quốc tế về giảm nghèo, phát triển bền vững và phát triển bao trùm.

Về huy động và sử dụng nguồn lực: Phấn đấu gia tăng tỷ trọng nguồn lực quốc tế (ODA, viện trợ không hoàn lại, FDI, tài chính hợp pháp) trong tổng đầu tư cho vùng. Đảm bảo 100% chương trình, dự án quốc tế được lồng ghép chặt chẽ với chính sách trong nước. Đến năm 2030 sẽ công bố danh mục dự án kêu gọi đầu tư ưu tiên và đến 2035 hình thành các mô hình hợp tác công - tư, liên kết chuỗi giá trị lớn (nông nghiệp bền vững, kinh tế rừng, du lịch cộng đồng...).

Về nâng cao năng lực cán bộ: Nâng cao kỹ năng cho đội ngũ làm công tác dân tộc vào năm 2030 và đến năm 2035 sẽ hình thành lực lượng cán bộ có năng lực chuyên sâu, đủ sức chủ động thiết kế và dẫn dắt các chương trình hợp tác quốc tế.

Về khoa học - công nghệ và chuyển đổi số: Thúc đẩy tiếp nhận, chuyển giao công nghệ và kinh nghiệm quốc tế về chuyển đổi số, giúp nâng cao năng lực số cho người dân và ứng dụng mạnh mẽ công nghệ vào các lĩnh vực thiết yếu của vùng.

Về quốc phòng, an ninh và đối ngoại: Đảm bảo 100% hoạt động hợp tác quốc tế được triển khai phù hợp với yêu cầu bảo vệ quốc phòng, an ninh và giữ vững ổn định chính trị - xã hội, song song với việc chủ động chia sẻ thông tin, nâng cao hình ảnh quốc gia trên trường quốc tế.

Vụ trưởng Vụ Hợp tác quốc tế Hoàng Thị Lề chia sẻ về ý tưởng xây dựng và quá trình triển khai kế hoạch Đề án

Chia sẻ về ý tưởng xây dựng và quá trình triển khai kế hoạch Đề án, Vụ trưởng Vụ Hợp tác quốc tế Hoàng Thị Lề cho biết, nguồn lực quốc tế huy động được trong giai đoạn 2021-2025 đạt 49.000 tỷ đồng, tương đương khoảng 1/3 tổng ngân sách quốc gia dành cho chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế-xã hội vùng đồng bào DTTS&MN cùng giai đoạn. Điều này cho thấy triển vọng hỗ trợ phát triển kinh tế, xã hội vùng đồng bào dân tộc từ các hoạt động hợp tác và hội nhập quốc tế …

Hướng tới giai đoạn 2026-2035, Vụ trưởng Hoàng Thị Lề nhấn mạnh mục tiêu tối ưu hóa hiệu quả hội nhập và thu hút đầu tư dựa trên ba trụ cột chính, gồm hệ thống cơ sở dữ liệu số đồng bộ tại 15 tỉnh trọng điểm để các đối tác quốc tế dễ dàng tiếp cận và nắm bắt nhu cầu thực tế; nâng cao vai trò điều phối của Trung ương nhằm khắc phục tình trạng phân bổ vốn không đồng đều giữa các địa phương; tháo gỡ rào cản về kinh phí cho các hoạt động ngoại giao, đoàn ra, đoàn vào và tổ chức hội thảo quốc tế để tăng cường xúc tiến đầu tư. Việc triển khai quyết liệt các giải pháp này không chỉ nhằm thu hút vốn mà còn hướng tới tiếp nhận chuyển giao công nghệ tiên tiến, góp phần phát triển bền vững vùng đồng bào DTTS&MN trong bối cảnh hội nhập mới.

Cuộc họp đã lắng nghe các ý kiến đóng góp của thành viên Tổ soạn thảo đối với dự thảo đề cương của Đề án và nội dung chi tiết của Đề án. Thành viên Tổ soạn thảo đánh giá cao tính thiết thực và phương án triển khai Đề án do Vụ Hợp tác quốc tế chủ trì xây dựng.

Trọng tâm thảo luận hướng đến việc đa dạng hóa nguồn vốn quốc tế, mở rộng từ ODA truyền thống sang các lĩnh vực tiềm năng như kinh tế tuần hoàn, tín chỉ carbon và du lịch cộng đồng bền vững; chuẩn hóa Đề án theo các mục tiêu phát triển bền vững (SDG) của Liên hợp quốc và sử dụng ngôn ngữ hội nhập quốc tế (như năng lực tự cường - resilience) để nâng cao hiệu quả thu hút đầu tư; đồng thời, tập trung khai thác dữ liệu sẵn có từ các tổ chức uy tín để xây dựng “bộ hồ sơ giới thiệu” chuyên nghiệp.

Về cấu trúc, các chuyên gia đề xuất tinh gọn dự thảo, đưa các danh mục nhiệm vụ và báo cáo chi tiết vào phụ lục để đảm bảo tính thực tiễn và khả thi về pháp lý trong việc phân bổ kinh phí. Đặc biệt, khía cạnh an ninh - quốc phòng được nhấn mạnh là nhiệm vụ trọng yếu, yêu cầu lồng ghép chặt chẽ giữa hợp tác kinh tế với ngoại giao nhân dân và ngoại giao văn hóa nhằm ổn định chính trị tại các địa bàn chiến lược. Việc tháo gỡ rào cản tài chính cho hoạt động ngoại giao cũng được xem là điều kiện tiên quyết để thúc đẩy xúc tiến đầu tư hiệu quả, góp phần đưa vùng đồng bào DTTS phát triển bền vững trong bối cảnh hội nhập mới.

Phó Vụ trưởng Vụ Chính sách Trần Văn Đoài đề xuất chuyển tư duy từ hỗ trợ "giảm nghèo bền vững" sang thúc đẩy "làm giàu" dựa trên lợi thế đặc thù của vùng DTTS&MN, đồng thời, cần khai thác mạnh mẽ nguồn lực từ bản sắc văn hóa, tôn giáo, du lịch cộng đồng và kinh tế cửa khẩu biên giới để tạo sinh kế bền vững cho đồng bào. Bên cạnh đó, Phó Vụ trưởng đề nghị xác định mục tiêu của Đề án bằng các chỉ số định lượng cụ thể

Phó Trưởng ban Tôn giáo Chính phủ Nguyễn Tiến Trọng cho rằng cần thiết bổ sung vào Đề án nội dung hợp tác quốc tế về lĩnh vực công tác tôn giáo. Đề án cần định vị rõ vai trò của hợp tác quốc tế trong việc thu hút nguồn lực phát triển kinh tế, đồng thời phải là công cụ hữu hiệu để quản lý tôn giáo, bảo tồn bản sắc văn hóa dân tộc và giữ vững an ninh biên giới. Việc chủ động hội nhập sẽ giúp Việt Nam tiếp cận các nguồn lực chính thống, minh bạch hóa các khoản viện trợ và tăng cường năng lực tự cường cho đồng bào DTTS trước các tác động tiêu cực từ bên ngoài

Đại diện Cục An ninh nội địa, Bộ Công an đề xuất tinh gọn Đề án thành 4 phần chính, tập trung vào tính cấp bách và cơ sở thực tiễn, đồng thời, nên chuyển các báo cáo đánh giá chi tiết của giai đoạn trước vào phần phụ lục. Đại diện Cục cũng kiến nghị bổ sung một nhóm giải pháp riêng biệt về bảo đảm quốc phòng - an ninh trong quá trình thực hiện các hoạt động hợp tác quốc tế

Trưởng phòng hợp tác châu Âu, châu Mỹ và Nhân quyền, Vụ Hợp tác quốc tế (Bộ Tư pháp) Nguyễn Minh Hằng nêu ra những khuyến nghị quan trọng nhằm gia tăng tính khả thi và chặt chẽ cho dự thảo. Về cấu trúc, Bộ Tư pháp đồng thuận với phương án tinh gọn đề án thành 4-5 phần trọng tâm, bao gồm: sự cần thiết, mục tiêu, đánh giá kết quả giai đoạn trước, quan điểm mới và hệ thống giải pháp cụ thể, đồng thời, làm rõ mối liên kết giữa các giải pháp hợp tác quốc tế với Chương trình mục tiêu quốc gia phát triển kinh tế - xã hội vùng đồng bào dân tộc thiểu số

Phó Vụ trưởng Vụ Hợp tác quốc tế (Bộ Khoa học và Công nghệ) Vũ Thị Tú Quyên đánh giá, việc huy động nguồn lực quốc tế để bổ sung cho ngân sách Nhà nước còn hạn hẹp. Đại diện Bộ kiến nghị cần đặt đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi vào vị trí trung tâm để xác định chính xác nhu cầu, từ đó xây dựng định hướng hội nhập hiệu quả. Bộ KH&CN đề xuất chuyển dịch từ nguồn ODA truyền thống sang khai thác các nguồn lực mới tiềm năng, trên cơ sở tận dụng các báo cáo, dữ liệu sẵn có từ các tổ chức uy tín như World Bank, ADB. Bên cạnh đó, việc áp dụng các bộ chỉ số đo lường chuẩn quốc tế, đặc biệt là 17 mục tiêu phát triển bền vững (SDG) của Liên hợp quốc, được xem là yếu tố then chốt để tạo dựng lòng tin với đối tác quốc tế

Phát biểu kết luận cuộc họp, Thứ trưởng Y Thông nhấn mạnh tính cấp bách của Đề án trong việc triển khai Quyết định số 125/QĐ-TTg ngày 16/01/2026 của Thủ tướng Chính phủ ban hành Chương trình công tác năm 2026 của Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ.

Với kinh nghiệm nhiều năm công tác trong lĩnh vực dân tộc, Thứ trưởng thẳng thắn chia sẻ những thách thức cốt tử trong việc thu hút nguồn lực cho vùng miền núi, nơi vốn chịu nhiều thiệt thòi về điều kiện địa lý và hạ tầng.

Thứ trưởng Y Thông, Tổ trưởng Tổ soạn thảo Đề án, phát biểu kết luận cuộc họp

Dẫn chứng số liệu từ năm 2017, khi vốn FDI vào toàn vùng Tây Nguyên chỉ chiếm 0,64% cả nước, Thứ trưởng khẳng định đã đến lúc phải thay đổi căn bản tư duy, chuyển từ "thu hút nguồn lực" thụ động sang "chủ động hội nhập". Ông lưu ý, hội nhập quốc tế không chỉ là tiếp nhận tài trợ mà còn là quá trình trao đổi giá trị công bằng, tránh tình trạng quy trình thủ tục rườm rà gây lãng phí nguồn lực tri thức của địa phương.

Về định hướng nội dung, Thứ trưởng yêu cầu Đề án phải tập trung sâu vào hai mảng then chốt: dân tộc và tín ngưỡng, tôn giáo. Với thực tế 36/53 dân tộc thiểu số có đời sống tâm linh, tôn giáo phong phú, việc nghiên cứu kỹ lưỡng các nội dung liên quan đến đời sống tín ngưỡng, tôn giáo là bắt buộc để đảm bảo chính sách đi vào cuộc sống. Đặc biệt, ông nhấn mạnh vai trò của công tác tuyên truyền, giáo dục nhằm phản bác luận điệu xuyên tạc của các thế lực thù địch trên không gian mạng, bảo vệ, củng cố khối đại đoàn kết dân tộc.

Hướng tới mục tiêu trình dự thảo vào tháng 11 tới, Thứ trưởng chỉ đạo Tổ soạn thảo cần xây dựng Đề án theo hướng tinh gọn, thực chất, tránh ngôn ngữ "hàn lâm" khó hiểu đối với đồng bào. Đề án phải xác định rõ mục tiêu 5 năm, 10 năm và hệ thống giải pháp cụ thể để làm căn cứ cho Bộ Tài chính phân bổ ngân sách hàng năm. Thứ trưởng cũng lưu ý tính pháp lý của Đề án khi phải thông qua sự thẩm định khắt khe của Bộ Tư pháp, đảm bảo tạo ra một hành lang chính sách thông thoáng, hiệu quả cho vùng đồng bào dân tộc thiểu số và miền núi trong giai đoạn tới.